Rruga e Kombit

Rruga e Kombit (fjalë për fjalë 'Autostrada e Kombit'), ose zyrtarisht e njohur si autostrada A1 (shqip: Autostrada A1) ose SH10 (shqip: Rruga shtetërore 10), është autostrada më e gjatë me pagesë në Shqipëri, me një gjatësi prej 114 kilometrash (71 milje) në qarqet e Lezhës dhe Kukësit. Përbëhet kryesisht nga dy korsi trafiku dhe një korsi emergjence në secilin drejtim të qarkullimit, të ndara nga një rezervë qendrore. Autostrada përbën pjesë të një korridori më të madh që lidh bregdetin e Detit Adriatik në Shqipëri në jugperëndim përmes Alpeve Shqiptare me Republikën e Kosovës në verilindje. Rëndësia e autostradës reflektohet përmes ndikimit të saj pozitiv ekonomik dhe kulturor në qytetet dhe qytezat brenda të dy vendeve që lidh, si dhe rëndësisë së saj për turizmin në Shqipëri. Autostrada njihet gjithashtu si Autostrada Shqipëri-Kosovë ose Autostrada Tiranë-Kukës dhe fillon pranë Kasharit, Shqipëri, kalon nëpër Kukës, hyn në Kosovë si R7 dhe përfundon në Prishtinë pranë Gjurgjicës, Kosovë. Si pjesë e Rrugës 7 të Evropës Juglindore, autostrada do të lidhë portet e Detit Adriatik të Durrsit dhe Shëngjinit në Shqipëri nëpërmjet Prishtinës, me E75/Korridorin X pranë Nishit, Serbi. Projekti ishte një sipërmarrje e përbashkët nga konsorciumi amerikano-turk Bechtel-ENKA, kompani austriake, sllovene dhe shqiptare. Pritet të finalizohet përmes një projekti PPP për koncesion dhe mirëmbajtje të rrugëve, i operuar nga Albanian Highway Concession shpk. I quajtur "autostrada patriotike", projekti lidh shqiptarët në Kosovë dhe në Shqipëri, duke ndihmuar në forcimin e lidhjeve kulturore dhe ekonomike. Projekti është më i madhi i Shqipërisë në dekada, me një kosto prej mbi një miliard eurosh. Ai përfshin një tunel 6 kilometrash (3.7 milje), duke e bërë udhëtimin dhe tregtinë më të lehtë për qindra mijëra njerëz që kalojnë pushimet në Shqipëri gjatë pushimeve verore dhe për biznes. PËRSHKRIMI Autostrada A1 përfaqëson një autostradë të madhe verilindje-jugperëndim në Shqipëri që lidh bregdetin e Detit Adriatik në jugperëndim me Alpet Shqiptare në verilindje. Një pjesë e rëndësishme e rrjetit rrugor të Shqipërisë, ajo përbën një pjesë të rrugës evropiane E851 që fillon në Petrovac në Mal të Zi përmes Shkodrës dhe Kukësit deri në Prishtinë në Kosovë. Pjesa jugperëndimore e hapur e autostradës rreth Qarkut të Durrsit konsiderohet të jetë një segment i autostradës Adriatiko-Joniane që do të shtrihet pas përfundimit përgjatë Gadishullit Ballkanik nga Italia në veri deri në Greqi në jug. Në Kosovë, A1 vazhdon si pjesa R7 e Korridorit Pan-Evropian X. Rruga e Kombit është një autostradë me pagesë që shtrihet midis Kasharit, Thumanës, Milotit, Rrëshenit, Kalimashit, Kukësit dhe kufirit me Kosovën në pjesën veriore të Shqipërisë të Korridorit Durrës-Kukës. Në qershor 2009, autostrada u hap për trafik me përurimin e Tunelit Thirrë-Kalimash, ndërsa pjesë të tjera u përfunduan pjesërisht në vitet pasuese pasi autostrada është ende në ndërtim e sipër. Pasi autostrada u bë me pagesë në vitin 2018, siguria dhe konfigurimi i segmenteve të mbetura midis Kolshit, Kukësit dhe Morinës (kufiri me Kosovën) pjesë e Autostradës SH5 është përmirësuar ndjeshëm me ndërtimin e kryqëzimeve të reja. Seksioni midis Milotit dhe Rrëshenit është me një korsi të vetme, ndërsa disa viadukte pranë Kukësit u zgjeruan vetëm kohët e fundit në korsi me dy korsi. Kryqëzimi i Milotit u përfundua si një kryqëzim me trombë në vitin 2019. Autostrada e ka shkurtuar kohën e udhëtimit nga gjashtë orë në dy, me një shpejtësi të vlerësuar prej 80–110 kilometrash në orë (50–68 mph). Autostrada gjithashtu ka nxitur turizmin në Shqipëri dhe ka thelluar shkëmbimet kulturore dhe ekonomike midis Shqipërisë dhe Kosovës. Meqenëse shumica e turistëve vijnë përmes Kosovës, shtrimi i autostradës e bën më të lehtë udhëtimin drejt porteve të Durrsit dhe Shëngjinit përgjatë Detit Adriatik. Pjesa më sfiduese e korridorit ishte segmenti midis Rrëshenit dhe Kalimashit, i cili është rreth 61 kilometra (38 mi) i gjatë. Ai ishte i ndarë në tre seksione - një shtrirje prej 19 kilometrash (12 mi) nga Rrësheni në Reps, 27 kilometra (17 mi) nga Repsi në Thirrë dhe 15 kilometra (9.3 mi) midis Thirrës dhe Kolshit. Një total prej një tuneli dhe 27 viadukte janë ndërtuar përmes terrenit të pjerrët dhe malor. Në zonë nga Repsi në Thirrë ka 17 viadukte. Përdorimi i një rrjeti elektrik me energji elektrike nga hidrocentralet në vend të gjeneratorëve me naftë ka ndihmuar në uljen e gjurmës së karbonit të projektit. Si rezultat, emetimet e CO2 kanë rënë me 613,000 paund (278,000 kg) çdo muaj. Segmenti i mësipërm, ndryshe nga të tjerët, është i një cilësie më të lartë si për sa i përket sigurisë ashtu edhe për parametrat e ndërtimit. Në fund të qershorit 2024, autostrada Thumanë-Kashar u hap si pjesë e autostradës Adriatiko-Joniane, segmenti midis Thumanës dhe Kasharit përbëhet nga rreth 20 kilometra (12 mi) i gjatë. Një total prej 2 kryqëzimesh, 11 urash dhe 12 nënkalimesh. Autostrada kalon nëpër një tunel me dy vrima, 5.5 kilometra (3.4 mi) të gjatë. Punimet e ndërtimit në tunel filluan në maj 2007 dhe përfunduan me një tub tuneli të përuruar në qershor 2009. Tuneli me drejtim jugor u përfundua në korrik 2010. Të katër faqet e dy tubave të tunelit janë punuar njëkohësisht. Seksioni i tretë i rrugës Rrëshen - Kalimash midis Thirrës dhe Kolshit përfshinte malin Runes në një lartësi prej 1,858 metrash (6,096 ft). Shtrimi i rrugës në malin Runes doli të ishte një sfidë për inxhinierët. Një sfidë tjetër ishte transporti i pajisjeve dhe materialeve të ndërtimit. Meqenëse rreth 3,800 njerëz punonin në projekt, ekzistonte përgjegjësia shtesë për t'i ushqyer, veshur dhe strehuar ata. Një shembje e pjesshme ndodhi në një seksion 50 metra (160 ft) në vrimën qendrore-jugore të tunelit në nëntor 2009. Nuk u raportuan lëndime ose dëmtime në pajisje. Shembja ndodhi për shkak të një shpërthimi të rëndë (gjatë gërmimit) në një zonë gjeologjikisht komplekse brenda tunelit dhe vonoi përfundimin e tunelit në drejtim të jugut. Gjatë ndërtimit të tunelit, ekipi i tunelimit hasi pesë lloje shkëmbinjsh. Në fakt, vetëm tuneli në drejtim të veriut u hap sipas planit në qershor 2009. TARIFA Që nga viti 2018, autostrada A1 operohet nga Albanian Highway Concession shpk. Kabinat e pagesës u instaluan dhe u bënë funksionale në shtator 2018, në lindje të hyrjes së tunelit në Kolsh, si pjesë e përpjekjes për ta bërë A1 autostradën e parë me pagesë në Shqipëri. Pasi kompania mori përsipër menaxhimin e autostradës, u bënë përmirësime të rëndësishme në sigurinë dhe projektimin e autostradës. Përmirësime të tilla përfshijnë ndërtimin e kryqëzimeve të reja, mbikalimeve për këmbësorë, instalimin e gardheve dhe sinjalistikës elektronike, zgjerimin e viadukteve dhe ndërtimin përfundimtar të urës së re mbi lumin Drin. ——— Burimi: ky artikull është përkthyer dhe përshtatur nga artikulli “Rruga e Kombit” në Wikipedia anglisht (https://en.wikipedia.org/wiki/Rruga_e_Kombit), shkruar nga kontribuesit e Wikipedia-s (https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rruga_e_Kombit&action=history), i publikuar nën licencën CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.sq). Ky përkthim shpërndahet me të njëjtën licencë. Përkthimi është bërë automatikisht dhe mund të përmbajë pasaktësi. Foto: 686F7065, CC0, nëpërmjet Wikimedia Commons (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Motorway_A1_Albania.png).